Japanese Kawasei Restaurant

Japanese Kawasei Restaurant được phát triển từ định hướng tạo nên một không gian mang tinh thần Nhật Bản nhưng có ngôn ngữ biểu đạt mới, tránh lặp lại những mô típ quen thuộc như đèn lồng, cửa Shoji hay các chi tiết trang trí mang tính nhận diện trực tiếp. Thay vào đó, thiết kế khai thác hình ảnh cây Tùng và dòng sông làm nền tảng ý tưởng. Đây là những hình ảnh thường xuất hiện trong tranh, bình phong và thơ ca Nhật Bản dưới dạng phẳng, giàu tính biểu tượng nhưng chưa được đưa trực tiếp thành một cấu trúc không gian. Từ đó, bài toán của Le House là chuyển những hình ảnh 2D này thành một hệ ngôn ngữ 3D có chiều sâu, tạo nên cảm giác vừa gần gũi với thiên nhiên, vừa có tính ước lệ và bay bổng. Tên gọi Kawasei, được chủ đầu tư lựa chọn và mang ý nghĩa gắn với hình ảnh dòng sông tươi mát, trở thành cơ sở để hình thành mạch ý tưởng xuyên suốt công trình.

Một trong những định hướng quan trọng của dự án là không tái hiện văn hóa Nhật theo cách trực diện, mà tìm cách diễn giải tinh thần ấy thông qua hình thái, vật liệu và trải nghiệm. Cây Tùng được nghiên cứu không phải như một cây thực thể, mà như một hình ảnh có thể được trừu tượng hóa thành thân, nhánh, lá và nhịp điệu. Dòng sông cũng không được mô tả bằng hình ảnh cụ thể mà được chuyển thành những đường cong liên tục, tạo cảm giác chuyển động và dẫn hướng trong không gian. Hai hình ảnh này vì thế được hợp nhất thành một hệ ngôn ngữ tạo hình có tính xuyên suốt, giúp thực khách cảm nhận được câu chuyện thương hiệu ngay trong quá trình di chuyển qua nhà hàng.

Khi vật liệu trở thành một phần của ý tưởng

Bài toán tiếp theo nằm ở việc kết hợp tinh thần Nhật Bản với chất liệu có bản sắc Việt Nam. Vật liệu địa phương không nên chỉ được sử dụng như một lớp trang trí bổ sung mà có thể trở thành thành phần tạo nên ngôn ngữ kiến trúc. Mây được lựa chọn chính vì đặc tính nhẹ, mềm, thủ công và gần gũi với văn hóa Việt. Tuy nhiên, thay vì đan thành những mảng phẳng quen thuộc, mây được phát triển thành một cấu trúc quy mô lớn, tạo hình theo đường cong của dòng nước và dáng thân Tùng. Qua đó, vật liệu truyền thống được đưa ra khỏi phạm vi đồ thủ công để trở thành một thành phần chủ đạo của không gian.

Quá trình thi công hệ mây là một trong những hạng mục phức tạp nhất của công trình. Ở giai đoạn đầu, hệ mây được triển khai theo cách đan tương đối đều và phẳng. Khi đưa lên thực tế, hình thức này chưa đạt được độ tự nhiên cũng như hiệu ứng mà thiết kế hướng tới. Vì vậy, phương án thi công được điều chỉnh từ cách đan phẳng sang đan xoắn và bó các sợi mây theo từng cụm, tạo sự chuyển đổi về mật độ từ đặc sang rỗng. Các lớp mây không còn tồn tại như những đường thẳng song song mà ôm vào nhau theo chiều chuyển động của khối hình học. Khi kết hợp với ánh sáng, sự chênh lệch giữa các vùng đặc – thưa tạo ra những mảng sáng tối thay đổi trên bề mặt, giúp hệ mây có chiều sâu và cảm giác chuyển động rõ hơn.

Để hiện thực hóa hình thức này, đội ngũ thi công phải xây dựng hệ khung dưỡng trước khi đan. Các đường cong được xác lập trên sàn, sau đó lấy cao độ và dọi lên trần để xác định từng điểm liên kết. Hệ mây được phối hợp đồng thời với mặt bằng trần, mặt bằng nội thất và các hệ thống kỹ thuật hiện hữu của tòa nhà như điều hòa, đầu báo và thiết bị vòi phun nước chữa cháy tự động. Khảo sát thực tế cũng cho thấy một số vị trí có cao độ thông thủy và hệ thống kỹ thuật khác với thông tin thể hiện trên bản vẽ, khiến đường kính, cao độ và quỹ đạo của hệ mây phải được điều chỉnh. Những thay đổi này không nhằm thay đổi ý tưởng mà để tìm ra khoảng cách phù hợp giữa hình thức và kỹ thuật, đảm bảo hệ mây vừa giữ được đường nét thiết kế vừa không ảnh hưởng đến khả năng vận hành của tòa nhà.

Kết cấu bên trong cũng được xử lý tương ứng với quy mô của hệ mây. Bản thân sợi mây có khối lượng nhẹ, nhưng khi được kết hợp với hệ khung và các cấu kiện bổ trợ để tạo thành một hình khối liên tục xuyên suốt từ mặt tiền vào nội thất, tổng thể trở nên đáng kể. Vì vậy, phần mây không chỉ là một lớp phủ bề mặt mà cần được tính toán về độ cứng, điểm liên kết và khả năng chịu lực. Đội ngũ thi công phải phối hợp giữa phần khung, kết cấu phụ trợ và lớp mây hoàn thiện để đảm bảo hình khối ổn định trong suốt quá trình sử dụng.

Một lớp thiết kế khác được đặt lên hệ mây là cách xử lý ánh sáng. Ánh sáng không chỉ được dùng để chiếu sáng công trình mà trở thành công cụ làm rõ hình thái của vật liệu. Khi được đặt trong những khoảng đặc và rỗng khác nhau của hệ mây, ánh sáng tạo ra các vùng sáng tối không đồng đều, qua đó nhấn mạnh tính chuyển động của hình khối. Những đường cong vốn có thể trở nên nặng nếu chỉ nhìn dưới điều kiện ánh sáng phẳng, nhờ đó được tạo chiều sâu và trở nên nhẹ hơn khi có ánh sáng xuyên qua các lớp mây.

Những chi tiết định hình trải nghiệm Kawasei

Tại khu vực trung tâm, bếp mở và quầy bar được xác định như những điểm chạm quan trọng của trải nghiệm nhà hàng. Bếp được đưa ra khỏi mô hình bếp kín để hoạt động chế biến trở thành một phần của không gian dùng bữa, gần với hình ảnh một sân khấu nơi đầu bếp thực hiện các thao tác trước thực khách. Quầy bar đồng thời trở thành điểm kết nối giữa các khu vực, vừa phục vụ chức năng vừa tham gia vào cấu trúc thị giác tổng thể. Trong quá trình thi công, các yếu tố hiện hữu của tòa nhà và sai số kích thước thực tế cũng được kiểm tra để điều chỉnh phù hợp, nhằm đảm bảo mối quan hệ giữa bếp, bar và hệ trần không bị phá vỡ.

Các chi tiết lấy cảm hứng từ lá Tùng được xử lý như một lớp tương phản với hệ mây. Một trong những quyết định quan trọng là sử dụng inox thay cho đồng ở các chi tiết trên sàn. Inox được gia công bề mặt xước và xử lý để đưa về sắc độ gần với nền sàn, giúp chi tiết không trở thành một mảng màu tách biệt mà giống như bóng của thân Tùng đổ xuống mặt nước. Cách xử lý này phù hợp với ý tưởng dòng sông, nơi bóng cây hiện lên nhẹ và chìm vào nền thay vì tạo thành một vật thể nổi bật độc lập. Đây cũng là ví dụ cho thấy vật liệu được lựa chọn dựa trên mối quan hệ giữa ý tưởng – chất cảm – độ bền – khả năng sử dụng, chứ không chỉ dựa trên hình thức ban đầu.

Hệ vách trang trí tiếp tục được điều chỉnh trong quá trình đưa vào sử dụng thực tế. Một số vách có chiều cao ban đầu làm ảnh hưởng đến đường nhìn và phá vỡ mạch dẫn từ bên ngoài vào trong. Vì vậy, các vách được đưa trở lại xưởng để cắt giảm chiều cao, đồng thời bổ sung hệ bánh xe ẩn bên trong kết cấu để đáp ứng khả năng di động mà không làm lộ phần cơ khí. Giải pháp này cho phép không gian thay đổi theo từng nhu cầu sử dụng: khi cần tổ chức khu vực riêng, vách có thể được kéo lại; khi không sử dụng, chúng có thể mở ra để trả lại sự liên tục của tổng thể.

Một trong những chi tiết mang tính nghệ thuật rõ nét nhất của Kawasei là bức tranh lá Tùng trên nền nhũ vàng, được phát triển từ hình ảnh những bức bình phong Nhật Bản. Thách thức ở đây không chỉ nằm ở kỹ thuật hoàn thiện bề mặt mà còn ở việc tạo được cảm giác bề mặt đã trải qua thời gian, thay vì một lớp nhũ vàng đồng nhất và quá mới. Bề mặt được xử lý theo nhiều lớp để tạo sự thay đổi về sắc độ và độ phản xạ. Các mảng sáng được bố trí để khi ánh sáng chiếu vào, một số vùng nhũ nổi lên như thể ánh sáng phát ra từ phía bên trong bức tranh.

Quá trình hoàn thiện bức tranh cũng đòi hỏi sự kiểm soát trực tiếp tại công trường. Do kích thước lớn, bề mặt phải ghép từ nhiều tấm nên các mối nối cần được xử lý để tránh tạo cảm giác chia cắt. Khi lớp hoàn thiện đầu tiên chưa đạt được hiệu ứng mong muốn, phương án được dừng lại và điều chỉnh cấu tạo phía sau, bổ sung thêm lớp MDF, lưới và vật liệu xử lý bề mặt để làm phẳng và kiểm soát các mối nối trước khi tiếp tục hoàn thiện. Những điểm trắng và các vùng mực loang cũng được điều chỉnh thủ công để tạo đúng tinh thần tranh thủy mặc, nơi khoảng trống, độ loang và sự không đồng đều là một phần của ngôn ngữ thẩm mỹ.

Từ thiết kế đến những điều chỉnh tại công trường

Bên cạnh những hạng mục tạo hình, mặt tiền cũng là một phần quan trọng trong ý đồ đưa câu chuyện thiết kế từ nội thất ra bên ngoài. Việc xử lý mặt tiền cần phối hợp với ban quản lý tòa nhà vì đây là khu vực thuộc phạm vi kiểm soát của công trình. Trong quá trình làm việc, đội ngũ phải giải thích rõ về vật liệu, cấu trúc và hình thái để các bên có thể hình dung được kết quả hoàn thiện. Một số lớp hoàn thiện bên ngoài cũng được điều chỉnh để phù hợp hơn với tổng thể sau khi hệ thân Tùng xuất hiện, từ đó tạo sự thống nhất giữa phần mới và kiến trúc hiện trạng.

Song song với yêu cầu về thiết kế, dự án được triển khai trong khoảng thời gian 60 ngày, khiến việc tổ chức thi công và phối hợp giữa thiết kế – kỹ thuật – công trường trở thành một phần quan trọng của quá trình hiện thực hóa. Những hạng mục khó như hệ mây, mặt tiền, bếp, vách ngăn và tranh nghệ thuật đều phải được bóc tách, ưu tiên và xử lý theo thứ tự phù hợp. Người thiết kế không chỉ đưa ra hình thức mà liên tục tham gia vào quá trình kiểm tra, duyệt mẫu và điều chỉnh tại hiện trường; phía thi công cũng phải chủ động đưa ra những phương án phù hợp với điều kiện thực tế mà vẫn giữ được tinh thần của thiết kế.

Từ góc độ đó, Kawasei là một dự án mà quá trình thi công trở thành một phần của quá trình thiết kế. Nhiều quyết định quan trọng chỉ được xác lập khi ý tưởng được đưa ra thực tế: từ cách đan mây, xử lý kết cấu, phối hợp với hệ kỹ thuật, lựa chọn vật liệu, hoàn thiện bề mặt đến điều chỉnh các chi tiết phục vụ vận hành. Mỗi thay đổi đều hướng đến cùng một mục tiêu là giữ được hình thái và cảm xúc của ý tưởng ban đầu trong điều kiện thực tế của công trình.

Kết luận

Tổng thể, Japanese Kawasei Restaurant không tái hiện Nhật Bản thông qua những biểu tượng quen thuộc, mà xây dựng một ngôn ngữ không gian riêng từ cây Tùng, dòng sông và chất liệu mây Việt Nam. Từ hình ảnh 2D trong tranh và bình phong, ý tưởng được phát triển thành cấu trúc 3D thông qua hệ đường cong, mây đan xoắn, kim loại, ánh sáng và các lớp vách. Giá trị của công trình vì thế nằm không chỉ ở hình thức hoàn thiện, mà còn ở cách một ý tưởng giàu tính hình tượng được chuyển hóa thành cấu trúc thực tế thông qua quá trình thử nghiệm, phối hợp và tinh chỉnh liên tục giữa người thiết kế, đơn vị thi công và đội ngũ thợ.