Toàn cảnh Kiến trúc Việt Nam 2025: Dấu ấn định hình tư duy mới

Năm 2025 có thể xem là một năm bản lề của kiến trúc Việt Nam, khi các câu hỏi về đô thị, môi trường sống, sức khỏe cộng đồng và trách nhiệm xã hội của kiến trúc được đặt ra một cách trực diện và có chiều sâu hơn. Từ các diễn đàn học thuật, chương trình nghiên cứu, giải thưởng chuyên môn đến lễ hội thiết kế, bức tranh chung cho thấy sự dịch chuyển rõ rệt: kiến trúc không chỉ còn là “làm nghề”, mà đang tiến tới tư duy hệ thống, liên ngành và lấy con người làm trung tâm. Dưới đây là 10 sự kiện tiêu biểu phản ánh những xu hướng nổi bật đó trong năm qua.

1. Hội thảo Gặp gỡ Mùa Thu 2025: Kiến trúc không chỉ để ở, mà để “chữa lành”

Với chủ đề “Kiến trúc vì sức khỏe”, hội thảo Gặp gỡ Mùa Thu 2025 do Hội Kiến trúc sư Việt Nam tổ chức đã mở ra một diễn đàn học thuật nghiêm túc, tiếp cận kiến trúc như một yếu tố then chốt ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sống và sức khỏe cộng đồng. Thay vì các luận điểm mang tính khẩu hiệu, các tham luận tập trung vào nền tảng khoa học, từ chính sách, quy chuẩn, quy hoạch đô thị đến thiết kế công trình cụ thể.

Nhiều ý kiến nhấn mạnh việc tích hợp các tiêu chuẩn sức khỏe (như WELL) vào hệ thống xây dựng, coi đô thị là một “cơ thể sống” cần được chăm sóc toàn diện, và chuyển dịch tư duy thiết kế kiến trúc y tế từ không gian điều trị thuần túy sang môi trường chữa lành. Quan trọng hơn, hội thảo đưa khái niệm “sức khỏe” trở về thực tiễn hành nghề, từ nhà ở xã hội, chung cư cho tới bài toán làm việc với chủ đầu tư, qua đó định hình lại cách đánh giá chất lượng môi trường xây dựng tại Việt Nam.

2. LIXIL ALP 2025–2026: Giải mã “Sức khỏe Đô thị”

Khởi động từ cuối năm 2025, LIXIL Architecture Leader Perspective 2025–2026 đánh dấu bước chuyển từ chủ đề “Trẻ hóa đô thị” sang hướng tiếp cận toàn diện hơn: “Sức khỏe đô thị”. Chuỗi đối thoại tại Hà Nội và TP.HCM đã đặt lại những câu hỏi nền tảng về mối quan hệ giữa không gian, con người, thiên nhiên và đời sống tinh thần trong bối cảnh đô thị hóa nhanh.

Việc công bố 6 đề tài nghiên cứu chính thức vào tháng 11.2025 mở ra giai đoạn nghiên cứu chuyên sâu, với các chủ đề trải dài từ giao thông xanh, thông gió tự nhiên, tái thiết chung cư cũ đến vườn cộng đồng, đa dạng sinh học và công viên ngập nước. LIXIL ALP được định vị như một nền tảng kết nối học thuật – thực tiễn – doanh nghiệp, ưu tiên các sáng kiến quy mô vừa và nhỏ, có khả năng triển khai từ cộng đồng và nhân rộng trong thực tế.

3.  Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026: Một hệ sinh thái xuyên suốt năm

Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 đánh dấu sự chuyển hướng trong cách Hà Nội tiếp cận lĩnh vực thiết kế, khi lễ hội được xây dựng như một hệ sinh thái sáng tạo kéo dài suốt cả năm, thay vì một sự kiện ngắn hạn. Được công bố vào cuối năm 2025, lễ hội hướng tới việc đưa thiết kế trở thành một phần của đời sống đô thị, gắn chặt với không gian và nhịp sống của thành phố.

Các hoạt động dự kiến diễn ra xuyên suốt năm 2026 tại nhiều không gian khác nhau của thành phố, từ khu di sản, phố cổ đến công viên, không gian ven sông và thiết chế văn hóa cộng đồng. Song song đó, việc ra mắt Mạng lưới Không gian Sáng tạo Hà Nội với 82 địa điểm được công nhận được xem là nền tảng quan trọng để duy trì sự kết nối dài hạn giữa cộng đồng sáng tạo và mục tiêu phát triển Hà Nội thành thành phố sáng tạo bền vững.

4. Giải thưởng Loa Thành 2025: Thế hệ trẻ và những bài toán đương đại

Với sự tham gia của 185 đồ án từ 26 trường đại học, Giải thưởng Loa Thành lần thứ 37 tiếp tục phản ánh diện mạo đào tạo và tư duy thiết kế của thế hệ sinh viên ngành kiến trúc, xây dựng tại Việt Nam. Nhiều đồ án cho thấy sự đầu tư nghiêm túc vào nghiên cứu bối cảnh, đồng thời mạnh dạn tiếp cận các vấn đề như biến đổi khí hậu, bảo tồn di sản, đô thị thích ứng và phát triển bền vững.

Hai giải Nhất năm nay được trao cho các đồ án gắn với những vấn đề lớn của xã hội, từ bảo tồn di sản đến sinh thái và đa dạng sinh học. Không gian trưng bày tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám cũng góp phần đưa kiến trúc sinh viên đến gần hơn với công chúng, biến Loa Thành thành một điểm hẹn thường niên để nhận diện xu hướng và phát hiện nhân tố trẻ.

5. Festival Kiến trúc sư trẻ toàn quốc lần thứ X: Hành trình Xanh tại Cố đô

Diễn ra tại Huế với chủ đề “Hành trình xanh”, Festival Kiến trúc sư trẻ toàn quốc lần thứ X quy tụ hơn 1.000 kiến trúc sư trẻ từ khắp cả nước. Việc lựa chọn Huế, một đô thị di sản đang chuyển mình theo hướng bền vững mang ý nghĩa biểu tượng cho thông điệp mà festival hướng tới.

Chuỗi hoạt động đa dạng từ triển lãm, tọa đàm chuyên môn đến tham quan di sản, nghệ thuật cộng đồng và đấu giá thiện nguyện đã tạo nên một không gian giao lưu nghề nghiệp và kết nối xã hội. Đáng chú ý, cuộc thi ý tưởng thiết kế nhà ở xã hội được phát động ngay trong khuôn khổ festival, cho thấy nỗ lực đưa sáng tạo kiến trúc gắn liền với các vấn đề cấp thiết của cộng đồng.

6. Triển lãm VIBE 2025: Tương lai của không gian sống

Với chủ đề “Next in Space”, VIBE 2025 mang đến cái nhìn toàn cảnh về xu hướng mới trong kiến trúc, nội thất và xây dựng tại Việt Nam. Hàng trăm doanh nghiệp và gian hàng giới thiệu các giải pháp vật liệu, công nghệ và thiết kế thế hệ mới, phản ánh rõ xu hướng chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và lấy chất lượng sống làm trung tâm.

Không chỉ dừng ở trưng bày, VIBE còn thúc đẩy kết nối giữa doanh nghiệp với nhà thiết kế và người tiêu dùng, khuyến khích chuyển dịch từ gia công sang thiết kế và phát triển sản phẩm. Chuỗi hội thảo, workshop và hoạt động đào tạo nghề song hành đã góp phần định hình vai trò của triển lãm như một nền tảng giao thoa giữa sáng tạo, công nghệ và thị trường.

7. Giải thưởng Kiến trúc Quốc gia 2024–2025: Vinh danh những giá trị biểu tượng

Lễ trao Giải thưởng Kiến trúc Quốc gia 2024–2025 tại Hà Nội tiếp tục khẳng định vị thế là sự kiện nghề nghiệp quan trọng bậc nhất của ngành kiến trúc Việt Nam. Với 239 tác phẩm dự thi, con số cao nhất từ trước đến nay, kỳ giải phản ánh rõ sự sôi động và đa dạng trong thực hành kiến trúc, từ kiến trúc công trình, quy hoạch đô thị, nội thất, cảnh quan đến nghiên cứu và lý luận phê bình.

Sau quá trình xét chọn nghiêm ngặt, 53 công trình và tác phẩm xuất sắc được vinh danh, cho thấy diện mạo kiến trúc Việt Nam trong bối cảnh hội nhập nhưng vẫn chú trọng bản sắc văn hóa và điều kiện địa phương. Điểm nhấn của mùa giải là Giải thưởng Lớn dành cho công trình Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, được đánh giá cao ở khả năng dung hòa giữa ngôn ngữ kiến trúc hiện đại và chiều sâu lịch sử. Bên cạnh các giải thưởng, kỳ giải 2024–2025 cũng ghi nhận những xu hướng nổi bật như kiến trúc xanh, bảo tồn di sản, thiết kế lấy con người làm trung tâm và nỗ lực khai thác chất liệu, tinh thần bản địa trong hình thức đương đại.

8. Hội thảo “Kiến trúc Việt Nam – 50 năm thống nhất đất nước”

Hội thảo “Kiến trúc Việt Nam – 50 năm thống nhất đất nước” là dịp quan trọng để nhìn lại hành trình nửa thế kỷ phát triển của kiến trúc Việt Nam kể từ năm 1975. Sự kiện quy tụ đại diện các cơ quan quản lý, hội nghề nghiệp và nhiều thế hệ kiến trúc sư, tạo nên không gian đối thoại giữa quá khứ, hiện tại và tương lai.

Thông qua các tham luận và thảo luận chuyên sâu, hội thảo phác họa bức tranh toàn cảnh về những thành tựu, chuyển biến cũng như tồn tại trong các lĩnh vực quy hoạch đô thị, sáng tác kiến trúc, bảo tồn di sản, đào tạo và lý luận phê bình. Nhiều ý kiến cho rằng kiến trúc Việt Nam đã có bước tiến dài về số lượng và chất lượng, song vẫn đối mặt với thách thức trong việc cân bằng giữa phát triển nhanh và gìn giữ bản sắc.

Hội thảo cũng nhấn mạnh vai trò ngày càng lớn của kiến trúc sư trước các vấn đề toàn cầu như biến đổi khí hậu, đô thị hóa và phát triển bền vững, đồng thời mở ra những định hướng cho giai đoạn tiếp theo với trọng tâm là con người, môi trường và giá trị văn hóa lâu dài.

9.  TOTO Architect Talk 2025: Sức mạnh của những “không gian nhỏ”

TOTO Architect Talk 2025 tiếp tục là diễn đàn học thuật quen thuộc, nơi các tư duy kiến trúc quốc tế được đặt trong mối đối thoại với bối cảnh đô thị Việt Nam. Điểm nhấn của sự kiện năm nay là bài diễn thuyết của KTS Kumiko Inui (Nhật Bản) với triết lý “Learning from Little Spaces”, nhấn mạnh giá trị của những không gian nhỏ, đời thường trong việc nuôi dưỡng sự gắn kết và tính nhân văn.

Thông qua các dự án thực tế, bài chia sẻ cho thấy cách kiến trúc có thể tạo ra những khoảng không gian linh hoạt, giàu sức sống trong đô thị mật độ cao – một góc nhìn đặc biệt phù hợp với cấu trúc ngõ hẻm, vỉa hè và không gian chuyển tiếp tại các thành phố Việt Nam.

Song song với phần diễn thuyết, Cuộc thi thiết kế kiến trúc TOTO 2025 thu hút gần 300 đồ án của kiến trúc sư trẻ, xoay quanh chủ đề “Không gian cộng hữu”. Các phương án đoạt giải thể hiện xu hướng tiếp cận kiến trúc như một quá trình đồng kiến tạo, nhấn mạnh mối quan hệ giữa con người, không gian và cộng đồng địa phương.

10. Giải thưởng Top 10 Awards & Top 10 Pavilion: Đưa kiến trúc đến gần công chúng

Lễ trao giải Top 10 Awards 2024 diễn ra tại Hà Nội tiếp tục khẳng định uy tín của giải thưởng dành cho các công trình nhà ở, nội thất và công trình xanh tiêu biểu tại Việt Nam. 30 công trình được vinh danh phản ánh rõ tư duy thiết kế nhân văn, bền vững và chú trọng bối cảnh bản địa trong kiến trúc đương đại. Song hành với lễ trao giải, Top 10 Pavilion 2024 được giới thiệu như một công trình triển lãm nghệ thuật công cộng, sử dụng vật liệu tái chế kết hợp với giấy dó thủ công và kết cấu thép. Không gian pavilion không chỉ trưng bày các công trình đoạt giải mà còn truyền tải thông điệp về tái sinh vật liệu và trách nhiệm môi trường.

Với hình thức mở, miễn phí và chuỗi hoạt động cộng đồng như talkshow, workshop, giao lưu cùng kiến trúc sư, Top 10 Pavilion đã đưa kiến trúc ra khỏi phạm vi chuyên môn, trở thành một trải nghiệm văn hóa gần gũi với công chúng, qua đó nhấn mạnh vai trò xã hội của thiết kế trong đời sống đô thị.

Tổng kết, 10 sự kiện tiêu biểu của năm 2025 cho thấy kiến trúc Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển mình rõ nét, khi các vấn đề về sức khỏe, bền vững, nghiên cứu, đào tạo và trách nhiệm xã hội ngày càng được đặt ở vị trí trung tâm. Đây không chỉ là dấu hiệu của sự trưởng thành trong tư duy nghề nghiệp, mà còn là nền tảng quan trọng cho những bước phát triển dài hạn trong tương lai.